Μελίνας Μερκούρη 35, Θέρισσος,

Ηράκλειο Κρήτης 71305

2810 262141

frontistirio.domi@gmail.com

H φυσική στην υπηρεσία της δικαιοσύνης

           O κύριος Κοσμάς Δίκαιος ήταν ένας έντιμος και πολύ τυπικός δικαστής, όπως αρμόζει σε κάποιον που υπηρετεί την δικαιοσύνη. Για κάθε υπόθεση που έφτανε στο δικαστήριό του αφιέρωνε όλο το χρόνο του για να ακούσει όλες τις απόψεις, όλους τους μάρτυρες υπεράσπισης αλλά και κατηγορίας, μέχρι να αποκαλύψει τον ένοχο αλλά και να αθωώσει τον αθώο. Οι κάτοικοι της πόλης του τον εμπιστεύονταν και ένιωθαν ότι η δικαιοσύνη ήταν καθημερινότητα στην ζωή τους. Πάνω από 30 χρόνια τώρα τα μάτια του είχαν δει υποθέσεις και υποθέσεις και πάντα, αργά ή γρήγορα, ανακάλυπτε την αλήθεια και απέδιδε δικαιοσύνη.

     article 13 c

 Μια υπόθεση όμως δεν θα τη ξεχάσει ποτέ ο κύριος Δίκαιος. Μια υπόθεση που του έμαθε ότι δεν υπάρχει μόνο μια αλήθεια. Ότι χωρίς τη βοήθεια της φυσικής, είναι σίγουρο, θα είχε αδικήσει και αυτό δεν θα το άντεχε! H πιο περιπετειώδης υπόθεση λοιπόν του κυρίου Δίκαιου συνέβη την πιο κρύα νύχτα του χειμώνα της περασμένης χρονιάς. Στη μικρή πόλη είχε χιονίσει όπως δεν είχε χιονίσει ποτέ στο παρελθόν. Σε όλες τις στέγες των σπιτιών υπήρχε μισό μέτρο χιόνι και μόνο οι καμινάδες τους ήταν ορατές, από τις οποίες έβγαινε καπνός. Στους δρόμους της δεν κυκλοφορούσε ψυχή και το χιόνι συνέχισε να πέφτει πυκνό και έτσι η ορατότητα δεν ήταν παρά μόνο λίγα μέτρα. Τα καλά νέα ήταν τουλάχιστον οτι δεν φυσούσε καθόλου.

 

       Ήταν λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, όταν ο τοπικός σταθμάρχης κύριος Πολυχρόνης Ακριβός ειδοποίησε τις αρχές οτι οι γραμμές του τραίνου κοντά στον σταθμό είχαν σκεπαστεί πλήρως από χιόνι και έτσι θα υπήρχαν προβλήματα για την άφιξη του βραδινού τραίνου, που θα έπρεπε να φτάνει στη μικρή πόλη στις 11.48. Δεν ήταν σπουδαίο πρόβλημα, όμως έπρεπε να το κάνουν γρήγορα, γιατί το τραίνο έφτανε απο στιγμή σε στιγμή. Τοποθέτησαν λοιπόν ένα ειδικό μηχάνημα πάνω στις ράγες και ξεκίνησαν να καθαρίζουν τις ράγες. Στο μεταξύ, επειδή η ορατότητα ήταν μηδαμινή,   ο σταθμάρχης κύριος Ακριβός μιλώντας με τον οδηγό του τραίνου κύριο Μιχάλη Βαγόνη με τον ασύρματο, τον ειδοποίησε για την κατάσταση και συμφώνησαν όταν το τραίνο πλησίαζε στον σταθμό να κρατήσει πατημένο το κουμπί της κόρνας για είκοσι ακριβώς δευτερόλεπτα, έτσι ώστε να ειδοποιηθεί και να δώσεις τις κατάλληλες εντολές στο  μηχάνημα που καθάριζε της ράγες. Το μηχάνημα είχε ξεκινήσει τον καθαρισμό των γραμμών από μια απόσταση σχετικά μικρή από το σταθμό, με φορά προς τον σταθμό. Μέσα σε αυτόν τον χειμωνιάτικο χαμό ήταν αδύνατο να δουν τα φώτα του τραίνου και όλα θα έπρεπε να γίνουν με τη βοήθεια του ήχου. Όλα έπρεπε να γίνουν με απόλυτη ακρίβεια.

article 13 a

       Ο σταθμάρχης λοιπόν έκατσε στη θέση του μέσα στο σταθμό και είχε απέναντί του το ακριβέστερο ρολόι της πόλης, το ρολόι που έδειχνε για χρόνια τώρα σωστά και με ακρίβεια δευτερολέπτου τα δρομολόγια όλων των τραίνων. Με την αίσθηση της ακοής του να είναι οξυμένη και την προσοχή του στον δείκτη των δευτερολέπτων, ο κύριος Ακριβός γνώριζε ότι είχε στη διάθεσή του δύο έως τρία δευτερόλεπτα στη διάθεσή του για να πατήσει το κουμπί ελέγχου για το μηχάνημα που καθάριζε της ράγες για να φύγει από τη γραμμή και να περάσει το τραίνο με ασφάλεια. Μέσα σε αυτά τα τρία δευτερόλεπτα γνώριζε ότι με την ταχύτητα που θα είχε το τραίνο θα έκανε 60 με 80 μέτρα απόσταση, και μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα θα προλάβαινε να καθαρίσει ακόμα μερικά μέτρα χιόνι από τις γραμμές, έτσι ώστε το ακαθάριστο κομμάτι των  γραμμών να είναι όσο το δυνατόν μικρότερο.

Και ξαφνικά μέσα στην απόλυτη ησυχία της νύχτας ακούγεται η σειρήνα του τραίνου και αμέσως ο σταθμάρχης άρχισε να μετράει τα δευτερόλεπτα στο ρολόι του τοίχου:1,2,3,… 17,18 και ενώ σχεδόν μπορούσε να ακούσει και τον ήχο της ίδιας της μηχανής του τραίνου, ακούγεται ένα δυνατό ΜΠΑΜ!! και αμέσως μετά η δυνατή στριγκλιά των φρένων του τραίνου. Το ατύχημα έγινε!

‘– Μα πώς είναι δυνατόν;’ ψέλλισε ο κύριος Ακριβός,’

 – Είμαι σίγουρος ότι δεν πέρασαν 20 δευτερόλεπτα που άκουγα τον ήχο της σειρήνας!’ και είχε δίκιο. Ευτυχώς κατά την σύγκρουση του τραίνου με το μηχάνημα που καθάριζε τις γραμμές δεν υπήρξαν πολλές απώλειες, μόνο ότι το μηχάνημα έγινε παλιοσίδερα, καθώς μετά τη σύγκρουση το χιόνι που δεν είχε καθαριστεί απορρόφησε την ορμή από την κρούση.

Η υπόθεση λοιπόν έφτασε στην αίθουσα του δικαστηρίου του κυρίου Δίκαιου. Από τη  μια ο σταθμάρχης ορκιζόταν ότι είχε ακούσει τον ήχο της σειρήνας του τραίνου μόνο 18 δευτερόλεπτα και από την άλλη ο οδηγός του τραίνου ορκιζόταν ότι κρατούσε πατημένο το κουμπί της σειρήνας ακριβώς 20 δευτερόλεπτα. Ο δικαστής γνώριζε και τους δύο και ήξερε πολύ καλά ότι ήταν άριστοι επαγγελματίες και απόλυτα ειλικρινείς. Όμως σε αυτή την υπόθεση, δεν γίνεται, ένας από τους δύο έπρεπε να λέει ψέματα!  Και από την άλλη και οι δύο ορκίζονται ότι λένε την αλήθεια. Το κεφάλι του πήγαινε να σπάσει. Αποφάσισε να διακόψει τη δίκη, για να πάει έναν περίπατο να καθαρίσει λίγο το κεφάλι του και να βάλει λίγο τις σκέψεις του σε τάξη.

article 13 b

         Η βόλτα που έκανε τον οδήγησε στο γνωστό καφέ που σύχναζε και ο πολύ καλός του φίλος Άρης, συνταξιούχος φυσικός, μήπως και άκουγε  καμιά φρέσκια ιδέα για την υπόθεση. Όταν του διηγήθηκε όλη την ιστορία, ο  Άρης χαμογέλασε στον φίλο του και του είπε:

‘- Και οι δύο λένε την αλήθεια’

‘- Θα με τρελάνεις ακόμα περισσότερο και συ;’ , του απάντησε ο κύριος Δίκαιος.

‘- Υπάρχει στη φυσική ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο, το φαινόμενο Doppler’, του εξήγησε, ‘ που θα δώσει την απάντηση στο πρόβλημά σου.’

‘- Δηλαδή;’

‘ – Όταν μια ηχητική πηγή και ένας παρατηρητής που την ακούει βρίσκονται σε σχετική κίνηση μεταξύ τους, τότε ο παρατηρητής θα ακούσει τον ήχο που παράγει η πηγή με διαφορετική συχνότητα. Το έχεις παρατηρήσει και εσύ, όταν σε πλησιάζει ένα αυτοκίνητο που κορνάρει, η ήχος της κόρνας που ακούς δεν είναι ο ίδιος με αυτόν που ακούς όταν είσαι οδηγός και χρησιμοποιείς εσύ την κόρνα του ίδιου αυτοκινήτου. Σου είναι ίσως πιο ενοχλητικός, αφού στη περίπτωση αυτή, ακούς τον ήχο της κόρνας πιο οξύ, μεγαλύτερης συχνότητας δηλαδή.’

‘- Νομίζω καταλαβαίνω τι μου λες. Θυμάμαι σε ενα γάμο που είχα πάει, όταν πλησίαζε το αυτοκίνητο στην εκκλησία και κόρναρε συνεχώς, ότι ο ήχος της κόρνας ήταν διαφορετικός, από όταν σταμάτησε μπροστά στην εκκλησία και συνέχιζε να κορνάρει’, του απάντησε ο δικαστής, ‘ αλλά πως γίνεται να υπάρχει διαφορά στον χρόνο που λειτουργούσε η πηγή του ήχου με τον χρόνο που άκουγε ο παρατηρητής’

‘- Σκέψου ότι ο ήχος είναι κύματα αέρα και ότι φτάνουν στα αυτιά μας με τη συχνότητα που τα ακούμε. Ας πούμε ότι η σειρήνα του τραίνου παράγει 200 κύματα το δευτερόλεπτο, δηλαδή η συχνότητά της είναι 200Hz, και ότι ο παρατηρητής, λόγω του φαινομένου Doppler, λαμβάνει με το αυτί του 220 κύματα κάθε δευτερόλεπτο. Επομένως, ο παρατηρητής θα μετρήσει τα κύματα με γρηγορότερο ρυθμό από αυτόν που τα παρήγαγε η πηγή τους. Επομένως θα τελειώσει το μέτρημά τους πιο νωρίς, από τον χρόνο που χρειάστηκε η πηγή για να τα δημιουργήσει.’ Κάνοντας στη χαρτοπετσέτα του καφέ του που ήταν πάνω στο τραπέζι πρόχειρους υπολογισμούς, απέδειξε στον δικαστή ότι τα 2 περίπου χαμένα δευτερόλεπτα δεν ήταν χαμένα και ότι και οι δύο, ο σταθμάρχης και ο οδηγός του τραίνου, έλεγαν την αλήθεια: ο καθένας τη δική του, χωρίς όμως να κάνει κάποιος από τους δύο λάθος.

            Ο δικαστής γύρισε στο δικαστήριό του και μετά την επανέναρξη της δίκης, εξήγησε όσα είχε μάθει και όσο καλύτερο μπορούσε στους παρευρισκόμενους, αθώωσε και τους δύο, οι οποίοι αλήθεια είναι δεν πολυκατάλαβαν αυτά που τους έλεγε ο δικαστής, ήταν όμως σίγουροι ότι δεν θα τους αδικούσε. Ήταν η πρώτη φορά για τον δικαστή που έβγαζε μια τέτοια απόφαση, να καταλήξει ότι και οι δύο αντίδικοι έλεγαν την αλήθεια και αισθανόταν πολύ όμορφα που ακόμα μια φορά υπηρέτησε την δικαιοσύνη χωρίς υπεκφυγές αλλά και με την σφραγίδα της επιστήμης!

 

Ζάρας Γιάννης